WYODRĘBNIENIE CECH

Typy rodzin wyodrębnione ze względu na inne cechy interesują patologię spo­łeczną (rodziny nienormalne), ekonomię, demo­grafię (rodziny niekompletne), mówiąc ogólnie różne nauki społeczne mogą interesować się rodzinami określonego typu.Pozostaje jeszcze sprawa, w jakim stopniu przedmiotem zainteresowań socjologa jest je­dna określona rodzina czy też występujące w niej podzbiory i członkowie (role) nie jako dro­ga do uogólnień na temat rodzin określonego typu czy rodzin w ogóle. Takim przedmiotem, wydaje się, może być rodzina wyraźnie odchy­lająca się od normy zarówno w sensie pozy­tywnym, jak i negatywnym, interesująca analizowana ze względu na wspomniane od­chylenia (deviant case analysis). Przy tego ro­dzaju badaniach socjolog bardzo często współ­pracuje z psychologiem, kierując się założenia­mi na temat rodziny w ogóle czy też założe­niami na temat rodziny określonego typu.

SPECJALNA UWAGA

Mam tutaj na uwadze przede wszystkim socjologię wsi i miasta, których pro­blematyka skupia się między innymi właśnie na formach życia rodzinnego w danych zbiorowościach. (Patrz — Paweł Rybicki, Problema­tyka środowiska miejskiego; Bogusław Gałęski, Socjologia wsi.) Wyniki badań związane z ty­pem rodzin, wyodrębnionym ze względu na typ zbiorowości terytorialnej, dostarczają ma­teriału do rozważań na temat wpływu czynni­ków przestrzennych i środowiska pozaspołecznego na formy życia zbiorowego i pozostają w dziedzinie zainteresowań szeroko rozumianej ekologii społecznej. Specjalną uwagę życiu ro­dziny wiejskiej poświęcają wreszcie badania etnograficzne.

ROZWAŻANIA NAD RODZINĄ

Rozważania nad rodziną jako formą życia społecznego w ogóle, podobnie jak nad różny­mi jej podzbiorami czy członkami, interesują socjologię ogólną, a szczególnie może antropo­logię kultury. Materiał do rozważań stanowią dane z różnych okresów historycznych i kultur. Z kolei rozważania nad rodziną, jej podzbiora­mi lub poszczególnymi członkami (rolami) sta­nowią materiał dla ogólnych teorii zachowań ludzkich w sytuacjach społecznych.Rozważania nad rodziną określonego typu czy też występującymi w niej podzbiorami lub członkami (rolami) oprócz tego, że mogą służyć jako podstawa do rozważań, o których wspomi­naliśmy poprzednio, interesują również niektó­re działy socjologii szczegółowej inne niż socjo­logia rodziny.

W RÓŻNYCH SYTUACJACH

Jak już wspomnieliśmy, przedmiotem badań jest rodzina jako całość lub jakiś podzbiór ro­dziny (np. małżeństwo), czy wreszcie określeni członkowie (np. ojciec, syn itp.).Z drugiej strony ów w trojaki sposób za­kreślony przedmiot badania rozpatrujemy je­dnocześnie bądź w odniesieniu do wszelkich znanych właściwych mu typów czy rodzajów (np. rodzina mała, małżeństwo i rola ojca we wszystkich znanych nam kulturach), bądź w odniesieniu do określonych typów (np. rodzi­na, małżeństwo, ojciec w społeczności wiej­skiej), bądź wreszcie w odniesieniu do konkretnego przypadku (np. historia określonej rodziny itp.). W różnych sytuacjach teoretycznych katego­rie wyodrębnione w dwu wyżej przeprowadzo­nych rozważaniach łączą się ze sobą w pary.

CAŁKOWITA ZGODNOŚĆ

Z całkowitą zgodnością spotkano się w czte­rech rodzinach. W trzech chodziło o odpowiedź „powinna”, w jednej o „nie powinna”. W pier­wszym przypadku trudno mówić o zakresie niezgodności, gdyż w ogóle występowały tylko dwie kategorie wypowiedzi. W przypadku dru­gim można zwrócić uwagę na różnice w argu­mentacjach [1) niewielkie możliwości poznaw­cze; 2) odczucia estetyczne i etyczne; 3) nie­wielkie skutki praktyczne]. Jedna z osób wysu­wała bowiem na czoło argument dotyczący zni­komych możliwości poznawczych, a trzy pozo­stałe argument dotyczący odczuć etycznych Postarajmy się usystematyzować problema­tykę badań i analiz socjologicznych związanych z rodziną — czyniąc to głównie ze względu na sposób występowania interesującego nas poję­cia w tej problematyce.

SPOSÓB ZBIERANIA DANYCH

Powyższe argumenty odnoszą się zatem do zastrzeżeń, jakie budzą badania naukowe w dziedzinie: możliwości poznawczych (1), odczuć etycznych czy estetycznych (2) i wreszcie ewentualnych praktycznych skutków (3). Wydaje się, iż mówiąc o badaniach nauko­wych odpowiadający mają przede wszystkim na uwadze (p. 1, 2) określony sposób czy spo­soby zbierania danych (np. uwagi mogą odno­sić się do obserwacji zewnętrznej, różnych form wywiadu czy zakreślenia celu badania), a nie wszelką refleksję naukową. Podobnie w punkcie trzecim zarysowuje się chyba przede wszystkim złożony problem planowych oddzia­ływań na świadomość, problem sugerowania pożądanych z określonego punktu widzenia ce­lów dla świadomych zachowań ludzkich.

 Page 1 of 48  1  2  3  4  5 » ...  Last »