WNĘTRZE KAŻDEGO UKŁADU

Ponadto wewnątrz każdego z tych układów można przeprowadzać podział na mo­dele i wzory zachowań. Wewnątrz wreszcie za­chowań — podział na zamierzone, których cel umie wskazać interesujący nas osobnik, uświadomione, lecz niezamierzone, w tym sen­sie, iż ów osobnik nie umie wskazać ich celu (zachowania zwyczajowe), jak wreszcie zacho­wania, z których nie zdaje on sobie sprawy. Ro­dzina wydaje się być szczególnie interesującym obiektem badań ze względu na dwie ostatnio wymienione przez nas kategorie zachowań.Z cechami doboru i badanymi aspektami nie­kiedy bardzo blisko wiąże się problematyka typologii rodzin.

Telefon

Jeśli nastąpi mechaniczne przerwanie rozmowy, drugi raz nakręca numer ta osoba, która dzwoniła, w rozmowie międzymiastowej również reklamuje ten, kto rozmowę zamawiał. Kończy rozmowę ten, kto dzwonił. Można dzwonić z telefonu sąsiadów, jeśli są pod tym względem gościnni, odpłacając się tylko miłym podziękowaniem, pod warunkiem że nie zdarza się to częściej niż raz na dwa tygodnie i rozmowy są miejscowe. Skończywszy rozmowę zamiejscową, należy spytać w centrali, ile kosztowała i od razu sąsiadom zwrócić należną sumę. Także jeśli dzwonimy od nich „miejscowo” ponad cztery — pięć razy w miesiącu, należy zwracać koszty.

,,Chciałabym kogoś poderwać”

Nie trzeba traktować zbyt serio ich manier, zachowywać się natomiast naturalnie i po koleżeńsku, wtedy po niedługim czasie Wylezie z tego czy innego chłopca całkiem poczciwe i do rzeczy stworzenie’. „Chciałabym kogoś poderwać, ale z chłopcami nie mam żadnego kontaktu, co robić?” — pisze inna dziewczyna. Otóż żeby mieć okazję do podrywania chłopców, trzeba się przyjaźnić t dziewczynkami. Mają. one braci, kuzynów^.. oraz adstrat, Zwłaszcza ładna przyjaciółka jest korzystna, bo adoratorów ‚ma na zbyciu. Co trzeba zrobić, żeby mieć powodzenie? Uroda owszem, bardzo się przydaje, zwłaszcza uroda nowoczesna i do tego połączona- z szykiem. Są to powierzchowne cechy, zgoda, ale motyl siada na róży nie dbając, czy nadaje się do smażenia, natura tak
chciała i nie ma na to rady.

Rada dla nieśmiałch dziewcząt

Zresztą tę samą radę dałbym nieśmiałym dziewczętom. Są jeszcze i „nieśmiali” chłopcy nie tyle nieśmiali, co wygodni. Otóż pieczone gołąbki nie lecą same do gąbki. (Będąc dzieckiem myślałem, że nie lecą do gąbki takiej w łazience i dziwiło mnie, dlaczego miałyby lecieć, ale potem dowiedziałem się, że chodzi oczywiście o gębusię). „Stwierdzam, że wszyscy chłopcy są jednakowi, myślą tylko o papierosach, popijawie, o tym, żeby mieć efektowną babkę do pochwalenia się przed innymi, każdy myśli tylko o sobie. Czy naprawdę innych nie, ma?” — piszą dziewczyny. Otóż są, i są to w dużej większości przypadków ci sami. W tym wieku nie są jeszcze ukształtowani, nadrabiają pozą i swoje normalne skądinąd zainteresowania objawiają czasem bardzo naiwnie. Ale w gruncie rzeczy są znośni i wcale nie inni niż dziewczynki.

Co jeśli jesteśmy z wizytą u sympatii?

Są argumenty za przyjęciem telefonu, ale są i przeciwne. Pozostawiam tę rzecz do uznania Czytelnikom zależnie od konkretnej sytuacji. Jeśli jesteśmy z wizytą u sympatii, to raczej słuchawki nie podejmujemy. W cudzym biurze także nie. Nie upierajmy się przez telefon, że musimy się z partnerem koniecznie zobaczyć osobiście. Prawie każdą sprawę dał się przecież załatwić przez telefon. Nie wypada wszakże przez telefon: składać życzeń imieninowych starszej osobie ani kondolencji — nikomu!; zapraszać kogoś starszego na weselej dziękować za jakiś okazały prezent czy poważniejszą przysługę. Na zakończenie: pamiętajmy, że telefon między innymi po ta wynaleziono, żeby. nie wpadać do znajomych bez zapowiedzi! TAK CZY OWAK

Kobieta nie ma obowiązku mówić mężczyźnie, ile ma lat.

Jest to jej osobista sprawa. Ale nie tak trzeba argumentować, gdyż chłopiec zacznie się domyślać nie wiadomo czego. Na zapytania w tej sprawie, można odpowiadać ogólnikowo, dając do poznania, że wszystko, co ważne, zaczęło się dopiero, odkąd ze sobą chodzicie. Zresztą chłopcy nie traktują obecnie tej kwestii dramatycznie, żądanie wierności wstecz należy do repertuaru minionego. Kobieta dorosła nie ma obowiązku mówić mężczyźnie, ile ma lat. A zwłaszcza mówić na wyrost, gdy jej o to nie pyta. Na nałogowych „gniewa czy” jest tylko jeden sposób: nie wyjaśniać, nie tłumaczyć się, nie okazywać nadmiernego zmartwienia, odwrotnie, robić minę „przejdzie ci”. Wówczas zaczynają- gniewać się rzadziej.

Pierscionek zaręczynowy

Pierścionek — jeśli go dziewczyna nie włożyła na ‚palec razu w sklepie — wręcza jej luby w cztery oczy. Jeśli ma tej nastąpić w dniu wieczorku zaręczynowego, to trzeba to zrosło przed przyjęciem. Pierścionek zaręczynowy nosi dziewczyna na czwartym (serdecznym) palcu lewej ręki. Starożytni wierzyli, że palec ten Je połączony bezpośrednią żyłą z sercem. ‘ Jeśli rodzice narzeczonych nie znają się, a pragną się zaznajomić, to tradycyjnie pierwsi odwiedzają rodzice chłopca rodzi-4j ców dziewczyny. Wobec szczególnych okoliczności ten porządek może być odwrotny. Uwaga: zaznajomienie się rodziców ze soi w tym stadium — jeśli mieszkają w innych miastach’ jest bezwzględnie konieczne, mogą się ze sobą poznać dopiero* na ślubie.

Pomoc domowa rodzicom

Potem pomóc czasem mamie w domowych zajęciach, ojcu poświęcić trochę czasu, na przykład na partyjkę remi, ze dwa razy w ciągu (dłuższej) wizyty kupić mamie kwiatek, nie czulić się z lubym przy rodzicach ani też nie znikać z nim na pół dnia bez widocznego celu. Może podkreślać w rozmowach z mamą fakt, że luby jest chłopcem dobrze wychowanym. Może wypytywać mamę, jaki on był mając trzy lata. Rodzice dziewczyny, gdy bywa w domu jej chłopiec, a nie zdradził jeszcze konkretnych zamiarów, nie powinni się niecierpliwić — żadnych aluzji, złych humorów, przynagleń. Sprawa ta powinna się rozstrzygnąć między młodymi. Niecierpliwość rodziców już wielu obiecujących konkurentów wypłoszyła.

Upomnienie o zwrot pożyczki

Grzecznie jest, upominając się o zwrot pożyczki, powiedzieć, dlaczego się Upominamy^ wymienić pilny wydatek. Dłużnik nie powinien zresztą do tego dopuścić. Jeśli w terminie Wijas lale gotów do zwrócenia p6żyezkir to powinien zaszyta Wierzyciela, czy może on spropagować. Jeśli nie może, reniferzyc powinien pożyczyć gdzie indziej, a tu oddać. Jeśli termin zwrotu pożyczki nie był z góry ustalony, to jest : domyślne, iż wierzyciel może się go spodziewać w ciągu miesiąca, bo miesięczny jest cykl przypływów gotówki. Nie ma nic obraźliwego dla dłużnika w fakcie, że wierzyciel zapisze w notesiku, ile mu pożyczył. Z chwilą oddania gotówki , ^wierzyciel w obecności dłużnika skreśli zapisek i w ten sposób zostaną wykluczone jakieś na przyszłość na ten temat nieporozumienia.

Czy zmieni się system finansowania partii

Zgodnie z obowiązującym obecnie w naszym kraju prawem, partie polityczne są finansowane z budżetu państwa, otrzymując co roku określonej wysokości dotacje. Jednak system ten premiuje tylko te ugrupowania, który podczas wyborów parlamentarnych uzyskały co najmniej 3 procent poparcia, biorąc pod uwagę teren całego kraju, oraz te, które startowały jako koalicja i uzyskały co najmniej sześcioprocentowe poparcie. Taki system powoduje – według wielu komentatorów życia politycznego, że nastąpiło tak zwane zabetonowanie sceny politycznej, gdyż wszystkie partie, które nie przekroczyły danego progu wyborczego, nie mają praktycznie szans w każdych następnych wyborach, z uwagi na ogromne dysproporcje w posiadanych finansach przez partie konkurencyjne. Ten stan rzeczy miała zmienić proponowana ostatnio w Sejmie – a dokładniej ustawa – wysunięta przez Ruch Palikota, według której pod koniec każdego roku każdy podatnik mógłby zadecydować, na która partie może odpisach od swojego podatku jeden procent. Jednak wniosek ten nie zyskał aprobaty, przeciwko głosowali posłowie PIS-u, Solidarnej Polski i SLD, natomiast posłowie Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego wstrzymali się od głosu.

WYODRĘBNIENIE CECH

Typy rodzin wyodrębnione ze względu na inne cechy interesują patologię spo­łeczną (rodziny nienormalne), ekonomię, demo­grafię (rodziny niekompletne), mówiąc ogólnie różne nauki społeczne mogą interesować się rodzinami określonego typu.Pozostaje jeszcze sprawa, w jakim stopniu przedmiotem zainteresowań socjologa jest je­dna określona rodzina czy też występujące w niej podzbiory i członkowie (role) nie jako dro­ga do uogólnień na temat rodzin określonego typu czy rodzin w ogóle. Takim przedmiotem, wydaje się, może być rodzina wyraźnie odchy­lająca się od normy zarówno w sensie pozy­tywnym, jak i negatywnym, interesująca analizowana ze względu na wspomniane od­chylenia (deviant case analysis). Przy tego ro­dzaju badaniach socjolog bardzo często współ­pracuje z psychologiem, kierując się założenia­mi na temat rodziny w ogóle czy też założe­niami na temat rodziny określonego typu.

SPECJALNA UWAGA

Mam tutaj na uwadze przede wszystkim socjologię wsi i miasta, których pro­blematyka skupia się między innymi właśnie na formach życia rodzinnego w danych zbiorowościach. (Patrz — Paweł Rybicki, Problema­tyka środowiska miejskiego; Bogusław Gałęski, Socjologia wsi.) Wyniki badań związane z ty­pem rodzin, wyodrębnionym ze względu na typ zbiorowości terytorialnej, dostarczają ma­teriału do rozważań na temat wpływu czynni­ków przestrzennych i środowiska pozaspołecznego na formy życia zbiorowego i pozostają w dziedzinie zainteresowań szeroko rozumianej ekologii społecznej. Specjalną uwagę życiu ro­dziny wiejskiej poświęcają wreszcie badania etnograficzne.

ROZWAŻANIA NAD RODZINĄ

Rozważania nad rodziną jako formą życia społecznego w ogóle, podobnie jak nad różny­mi jej podzbiorami czy członkami, interesują socjologię ogólną, a szczególnie może antropo­logię kultury. Materiał do rozważań stanowią dane z różnych okresów historycznych i kultur. Z kolei rozważania nad rodziną, jej podzbiora­mi lub poszczególnymi członkami (rolami) sta­nowią materiał dla ogólnych teorii zachowań ludzkich w sytuacjach społecznych.Rozważania nad rodziną określonego typu czy też występującymi w niej podzbiorami lub członkami (rolami) oprócz tego, że mogą służyć jako podstawa do rozważań, o których wspomi­naliśmy poprzednio, interesują również niektó­re działy socjologii szczegółowej inne niż socjo­logia rodziny.

W RÓŻNYCH SYTUACJACH

Jak już wspomnieliśmy, przedmiotem badań jest rodzina jako całość lub jakiś podzbiór ro­dziny (np. małżeństwo), czy wreszcie określeni członkowie (np. ojciec, syn itp.).Z drugiej strony ów w trojaki sposób za­kreślony przedmiot badania rozpatrujemy je­dnocześnie bądź w odniesieniu do wszelkich znanych właściwych mu typów czy rodzajów (np. rodzina mała, małżeństwo i rola ojca we wszystkich znanych nam kulturach), bądź w odniesieniu do określonych typów (np. rodzi­na, małżeństwo, ojciec w społeczności wiej­skiej), bądź wreszcie w odniesieniu do konkretnego przypadku (np. historia określonej rodziny itp.). W różnych sytuacjach teoretycznych katego­rie wyodrębnione w dwu wyżej przeprowadzo­nych rozważaniach łączą się ze sobą w pary.

CAŁKOWITA ZGODNOŚĆ

Z całkowitą zgodnością spotkano się w czte­rech rodzinach. W trzech chodziło o odpowiedź „powinna”, w jednej o „nie powinna”. W pier­wszym przypadku trudno mówić o zakresie niezgodności, gdyż w ogóle występowały tylko dwie kategorie wypowiedzi. W przypadku dru­gim można zwrócić uwagę na różnice w argu­mentacjach [1) niewielkie możliwości poznaw­cze; 2) odczucia estetyczne i etyczne; 3) nie­wielkie skutki praktyczne]. Jedna z osób wysu­wała bowiem na czoło argument dotyczący zni­komych możliwości poznawczych, a trzy pozo­stałe argument dotyczący odczuć etycznych Postarajmy się usystematyzować problema­tykę badań i analiz socjologicznych związanych z rodziną — czyniąc to głównie ze względu na sposób występowania interesującego nas poję­cia w tej problematyce.

SPOSÓB ZBIERANIA DANYCH

Powyższe argumenty odnoszą się zatem do zastrzeżeń, jakie budzą badania naukowe w dziedzinie: możliwości poznawczych (1), odczuć etycznych czy estetycznych (2) i wreszcie ewentualnych praktycznych skutków (3). Wydaje się, iż mówiąc o badaniach nauko­wych odpowiadający mają przede wszystkim na uwadze (p. 1, 2) określony sposób czy spo­soby zbierania danych (np. uwagi mogą odno­sić się do obserwacji zewnętrznej, różnych form wywiadu czy zakreślenia celu badania), a nie wszelką refleksję naukową. Podobnie w punkcie trzecim zarysowuje się chyba przede wszystkim złożony problem planowych oddzia­ływań na świadomość, problem sugerowania pożądanych z określonego punktu widzenia ce­lów dla świadomych zachowań ludzkich.